Οι δυσκολίες των μαθητών με διαταραχές λόγου και μάθησης στην κατανόηση και στην παραγωγή αφηγηματικού λόγου. Αξιολόγηση και παρέμβαση στο πλαίσιο της γενικής τάξης

Εισαγωγή

Η αφήγηση, από τη σκοπιά της γνωστικής ψυχολογίας και της ψυχογλωσσολογίας, συνιστά μια λειτουργία οργάνωσης εμπειριών μέσω του λόγου (Νάνου, 2005). Ο αφηγηματικός λόγος κυριαρχεί στα ακούσματα της παιδικής ηλικίας και της ενήλικης ζωής, κατέχει κεντρική θέση στην καθημερινή αλληλεπίδραση μικρών παιδιών και ενηλίκων ενώ συνδέεται στενά με τη σχολική επίδοση (Snow, Tabors, Nicholson & Kurland, 1995. Paul, 2007). Υποστηρίζεται, μάλιστα, ότι η ποιότητα του αφηγηματικού λόγου στην προσχολική ηλικία αποτελεί προβλεπτικό παράγοντα της σχολικής επίδοσης. Πλευρές της αφηγηματικής οργάνωσης στην προσχολική ηλικία συνδέονται με την ποιότητα της γραπτής έκφρασης και της αναγνωστικής κατανόησης στη σχολική. Η συντακτική πολυπλοκότητα, η ποικιλία του λεξιλογίου, το περιεχόμενο, και η πλοκή της αφήγησης στην ηλικία των 5 ετών διαφάνηκε ότι σχετίζονται με την ποιότητα της γραπτής έκφρασης και την αναγνωστική κατανόηση στην ηλικία των 8 ετών (Cain, 2003. Griffin, 2004 Snow, Tabors, Nicholson & Kurland, 1995. Westby, 2005). Η σύνδεση της αφηγηματικής ικανότητας με τη σχολική επίδοση καθιστά την ικανότητα κατανόησης και παραγωγής αγηγηματικού λόγου βαρύνουσας σημασίας τόσο για την καθημερινή κοινωνική αλληλεπιδραση όσο και για την επιτυχία στο σχολείο (Lahey & Bloom, 1994. Paul, 2007, Petersen, 2010).

Μολονότι σε διαφορετικές κουλτούρες απαντώνται  διαφορετικά αφηγηματικά είδη, στη δυτική κουλτούρα οι αφηγήσεις της προφορικής παράδοσης ακολουθούν, κατά κύριο λόγο, το δομικό πρότυπο της γραμματικής της ιστορίας (Story Grammar) (Bruner, 1997. Wesby, 2005). Σύμφωνα με τη γραμματική της ιστορίας, τα δομικά συστατικά μιας αφήγησης, περιλαμβάνουν: α) μια αρχική τοποθέτηση, που παρουσιάζει τον ήρωα, το φυσικό ή / και το χρονικό πλαίσιο της δράσης, β) ένα εμπόδιο, που διαταράσσει την αρχική ισορροπία, γ) μια συναισθηματική αντίδραση, δ) ένα σχέδιο και ε) μια διαδικασία υπέρβασης του εμποδίου. Η αφήγηση ολοκληρώνεται με ένα τέλος, συστατικό το οποίο συχνά περιλαμβάνει αναφορές σε μελλοντικά σχέδια ή δράσεις του ήρωα (Rumelhart,  1980. Μandler, 1984). Οι ιστορίες αυτές, λόγω της οικείας δομής τους, είναι και οι πιο τυπικές στην εκπαίδευση, ενώ καθιστούν το αφηγηματικό είδος μια γέφυρα μεταξύ του προφορικού, μη τυπικού, και του αυστηρά δομημένου λόγου (Westby, 2005. Paul, 2007).

Για να διαβάσετε όλο το άρθρο κάντε κλικ εδώ